Dziecko za murami – o wspieraniu praw dziecka w jednostkach penitencjarnych

Jak sprawić, by kontakt dziecka z jednostką penitencjarną był możliwie bezpiecznym i wspierającym doświadczeniem? O tym rozmawialiśmy podczas treningu krajowego skierowanego do funkcjonariuszy Służby Więziennej.

Celem cyklu szkoleń było zwiększenie świadomości oraz rozwój kompetencji w zakresie wspierania praw dziecka i minimalizowania negatywnego wpływu izolacji rodzica na dzieci, które odwiedzają jednostki penitencjarne lub pozostają w relacji z osobami pozbawionymi wolności.

 

Dziecko także doświadcza izolacji

Izolacja penitencjarna dotyczy nie tylko osoby pozbawionej wolności. Jej konsekwencje mogą odczuwać również najbliżsi – w tym dzieci.

Wizyta w jednostce penitencjarnej może być dla dziecka doświadczeniem pełnym nowych, nieznanych sytuacji: kontroli, procedur, oczekiwania, kontaktu z umundurowanymi funkcjonariuszami czy konieczności poruszania się w przestrzeni, która może budzić niepokój.

Dlatego tak ważne jest, aby osoby pracujące w jednostkach penitencjarnych miały świadomość szczególnych potrzeb dzieci i potrafiły spojrzeć na wizytę również z ich perspektywy.

 

Funkcjonariusz ma znaczenie

To właśnie z funkcjonariuszami ochrony dzieci spotykają się podczas kontroli i widzeń. Sposób, w jaki dziecko zostanie potraktowane, może mieć ogromne znaczenie dla tego, jak zapamięta całą wizytę.

Profesjonalizm nie wyklucza empatii. Przeciwnie – znajomość potrzeb dziecka może pomóc funkcjonariuszom realizować swoje obowiązki w sposób, który jednocześnie uwzględnia jego godność, poczucie bezpieczeństwa i prawa.

Podczas treningu przyglądaliśmy się m.in. temu, jak rozpoznawać perspektywę i potrzeby dziecka, jak komunikować się z nim w sposób adekwatny do jego wieku oraz jak ograniczać dodatkowy stres związany z kontaktem z jednostką penitencjarną.

 

Małe gesty, duże znaczenie

Wsparcie praw dziecka nie zawsze oznacza wielkie zmiany. Czasem znaczenie mają pozornie niewielkie elementy: sposób przekazania informacji, ton głosu, wyjaśnienie dziecku tego, co się dzieje, czy stworzenie atmosfery, w której może poczuć się zauważone i potraktowane z szacunkiem.

To właśnie z takich codziennych doświadczeń buduje się kontakt dziecka z instytucją.

Dlatego rozwijanie kompetencji osób, które mają bezpośredni kontakt z dziećmi, jest tak ważnym elementem działań na rzecz ich praw.

 

Wspólna odpowiedzialność

Szkolenie było również przestrzenią do wymiany doświadczeń, refleksji nad codzienną praktyką i poszukiwania rozwiązań, które mogą wspierać dzieci pozostające w relacji z osobami pozbawionymi wolności.

Bo choć dziecko nie odbywa kary, może doświadczać jej konsekwencji.

Naszym wspólnym zadaniem jest zadbać o to, by kontakt z systemem penitencjarnym nie był dla niego dodatkowym źródłem lęku, stresu czy poczucia wykluczenia.

"Jako funkcjonariuszy służby więziennej mam wpływ na to, jak dziecko zapamięta spotkanie z rodzicem. Moja rola to nie tylko nadzór, ale też pośredni udział w czymś ważnym dla rozwoju dziecka" to słowa jednego z funkcjonariuszy służby więziennej z ankiety przed warsztatami, które pokazują, że funkcjonariusz nie jest wyłącznie osobą odpowiedzialną za przestrzeganie procedur i bezpieczeństwo, ale również kimś, kto poprzez swoje zachowanie może wpływać na doświadczenie dziecka.