„Zrób to natychmiast! Tyle razy ci mówiłem! Dobrze ci radzę…” 

czyli

co naprawdę oznacza to, co mówisz dziecku?

Poniżej znajdziecie 12 sformułowań, których często używamy zwracając się do naszych dzieci, nieświadomi ich ciężaru. Tłumaczymy je dla Was. Zobaczcie, co słyszy Wasze dziecko, kiedy wypowiadacie pewne frazy. Przeczytajcie, a w następnym wpisie zamieścimy sugestie, jak zmienić nerwową i szkodliwą rozmowę w prawdziwą, owocną komunikację.


1. Rozkazywanie, komenderowanie


Kiedy mówisz: „Zrób to natychmiast!”; „W tej chwili!”; „Bez dyskusji!” ten komunikat jawny zawiera w sobie komunikat ukryty: „Nie obchodzi mnie, czego potrzebujesz…”; „Twoje zdanie się nie liczy… ”


2. Ostrzeganie, upominanie, groźby


Kiedy zagrozisz dziecku mówiąc: „Jeśli jeszcze raz to zrobisz, to…”; „Tyle razy ci mówiłem… ”
twój prawdziwy komunikat ukryty brzmi: „Jeśli zdasz się na swój rozum, wybierzesz źle…”


3. Perswadowanie, moralizowanie


Komunikat jawny: „Powinieneś zrozumieć, że…”; „Jesteś na tyle duża, aby wiedzieć…”; „Ja w twoim wieku… ”
kryje komunikat ukryty: „Możesz być zaakceptowany, jeśli będziesz taki, jak ja chcę.


4. Radzenie, dyktowanie rozwiązań


 „Najlepiej będzie, jeśli zrobisz…”; „Dobrze ci radzę…”; „To jedyny rozsądny sposób… ”
tak naprawdę oznacza: „Sam nic nie wymyślisz…”; „Nie jesteś kompetentny…”


5. Robienie wyrzutów, pouczanie


Komunikat jawny: „Jak mogłaś zrobić mi taką przykrość!”; „Wstydziłbyś się!”; „Popraw się, postępuj tak i tak”
oznacza: „Sprawiasz mi zawód…”; „Nie można na tobie polegać…”


6. Osądzanie, krytykowanie


Słowa: „Niczego lepszego nie można się było po tobie spodziewać”; „Jesteś niegrzeczna, leniwa itp.”; „Ty nigdy nie…”
oznaczają: „Jesteś zła, do niczego…”; „Nie jesteś wart akceptacji…”


7. Ośmieszanie, zawstydzanie, wymyślanie


Wyrażenia typu: „Zachowujesz się jak małe dziecko!”; wyzywanie dziecka „Ty ośle, ile razy…” czy porównywanie do rodzeństwa „Popatrz na brata, bierz z niego przykład… ”
tak naprawdę mówią dzieciom: „Jesteś śmieszny, głupi, zły”; „Jesteś gorszy od innych”.


8. Chwalenie (nieprawidłowe), aprobowanie (wskazanych zachowań)


Komunikat jawny: „Jaki grzeczny chłopczyk/dziewczynka”; „Teraz jest w porządku”.
przekazuje komunikat ukryty: „Będę cię akceptować, pod warunkiem, że...”; „Ja wiem lepiej, co dla ciebie dobre”.


9. Uspokajanie, pocieszanie


Odmawianie racji uczuciom lub odczuciom dziecka w stylu: „To przecież wcale nie boli…”; „Nic się nie stało, nie ma powodu się martwić”; „Nie przejmuj się”; „Nie wierzę, że się boisz…”
oznaczają: „Twoje uczucia się nie liczą”; „To, co czujesz, jest głupie”.


10. Odciąganie uwagi, rozśmieszanie


Gdy powiesz dziecku: „Uśmiechnij się…”; „Co tam twoje problemy, pomyśl o…”; „Nie płacz już, dam ci cukierka… ”
może to oznaczać: „Nie jest ważne, co czujesz”; „To, co dla ciebie ważne nie jest warte uwagi ”; „Uczucia negatywne są złe – lepiej ich nie okazywać”.


11. Interpretowanie, stawianie diagnoz


Komunikat jawny: „To dlatego, że ty…”; „Na pewno chciałeś…”
zawier komunikat ukryty: „Ja wiem lepiej, ty nic nie rozumiesz”; „Mój punkt widzenia jest lepszy”.


12. Wypytywanie, indagowanie


Wypytywanie w stylu: „Dlaczego to zrobiłeś? Kto Cię do tego namówił?”; „Ale jak to było dokładnie?”; „Co jeszcze…?” oznacza: „Nie wierzę ci”; „Podejrzewam cię”; „Nie mam do ciebie zaufania”.


Przykłady wypowiedzi w formie komunikatów jawnych i ukrytych (kategorie „typowej dwunastki” na podstawie T. Gordon, Wychowanie bez porażek w szkole, przeł. D. Szafrańska-Poniewierska, Pax, Warszawa 1995, s. 93-101 za: Pankowska, Pedagogika dla nauczycieli w praktyce, Warszawa 2008).